Μετά από τόσες ζωντανές μεταδόσεις με λυσίματα, ένιωσα ότι ήρθε η ώρα για εκείνο με τις συγχωρέσεις. Επειδή μπορείς να επιστρέψεις όλα τα μάγια του κόσμου και πάλι να παραμένει ένα βάρος μέσα σου. Το λύσιμο αφαιρεί από το πεδίο ό,τι σου έγινε. Η συγχώρεση δουλεύει κάτι άλλο: ό,τι έκανες εσύ — στους άλλους και στον εαυτό σου. Και εδώ, πριν από οτιδήποτε, πρέπει να συγχωρέσεις εσύ τον εαυτό σου και να αναλάβεις όσα έκανες. Να είναι σαφές από την αρχή, χωρίς δράμα: όλοι κάναμε τα πάντα, σε όλες τις ζωές — ούτε εγώ είμαι καλύτερη σε αυτό το κεφάλαιο.
Υπάρχει μια παλιά, απόλυτα αληθινή φράση: όποιος δεν συγχωρεί είναι σαν να παίρνει δηλητήριο για χρόνια, ελπίζοντας ότι θα πεθάνει ο άλλος. Η συγχώρεση δεν είναι πράξη αγιοσύνης που κάνεις για τους άλλους. Είναι μια απελευθέρωση που προσφέρεις στον εαυτό σου. Παρακάτω βρίσκεις τα πάντα: τι είναι πραγματικά η συγχώρεση, γιατί συγχωρείς πρώτα τον εαυτό σου, πώς συγχωρείς τους γονείς και τη γενιά, πώς συνδυάζεται με το λύσιμο και την προσευχή συγχώρεσης — τις πλήρεις φράσεις, για να τις πάρεις στο σπίτι.
Τι είναι πραγματικά η συγχώρεση (όχι απλώς «πρέπει να συγχωρέσεις»)
Το άκουγες μια ολόκληρη ζωή: «συγχώρεσέ τον, τέλος, προχώρα». Εγώ δεν υποστηρίζω τη συγχώρεση κατά παραγγελία. Η συγχώρεση που λέγεται μόνο επειδή έτσι πρέπει, με ανεπεξέργαστο τραύμα από κάτω, δεν λειτουργεί: είναι ένα όμορφο ψέμα προς την ψυχή. Οι Άγγλοι το λένε spiritual leapfrog — πηδάς σαν βάτραχος πάνω από όλη τη δουλειά, κατευθείαν στη συγχώρεση. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος όταν πηδάς έτσι; Η κατάθλιψη.
Η συγχώρεση είναι μια οργανική διαδικασία, με τα στάδιά της. Μην τα παραλείπεις:
- Συνειδητοποιείς τον πόνο. Αναγνωρίζεις τον πόνο που σου προκάλεσε η αδικία. Δεν τον κρύβεις, δεν τον τυλίγεις στο «δεν πειράζει, πέρασε».
- Αποδέχεσαι τα συναισθήματα που συνδέονται μαζί του. Τον θυμό, τη θλίψη, την απογοήτευση, την αίσθηση προδοσίας. Δεν αποσυνδέεσαι, δεν κλείνεις την καρδιά σου. Επιτρέπεις στον εαυτό σου να τα νιώσει, χωρίς κρίση.
- Αποδεσμεύεσαι από την πικρία και τη μνησικακία. Τα ξαναζείς, τα ξανανιώθεις και τα αφήνεις να φύγουν. Τα συναισθήματα είναι ενέργειες που θέλουν να κινηθούν.
- Μόνο τώρα έρχεται η συγχώρεση. Το τέταρτο στάδιο, όχι το πρώτο.
Η συγχώρεση συνήθως γίνεται με δάκρυα. Όπως στο πένθος: μέχρι να κλάψεις αρκετά μια απώλεια, δεν το έχεις ολοκληρώσει. Το κλάμα απελευθερώνει μπλοκαρισμένη ενέργεια — μην το στερείς από τον εαυτό σου.
Μια δύσκολη αλλά απελευθερωτική αλήθεια: το να συγχωρείς δεν σημαίνει να δικαιολογείς ή να αρνείσαι όσα σου έγιναν. Ούτε να θυματοποιείς τον εαυτό σου. Σημαίνει να αποδέχεσαι τον εαυτό σου και ως θύμα όσων συνέβησαν και ως υπεύθυνο για το μάθημα. Η ψυχή σου προγραμμάτισε τα μαθήματά της, και κανένας πόνος που επέλεξε η ψυχή δεν είναι χωρίς αντάλλαγμα.
Γιατί συγχωρείς πρώτα τον εαυτό σου
Η συγχώρεση αφορά μόνο εσένα: δεν υπάρχει συγχώρεση των άλλων αν δεν έχεις συγχωρέσει πρώτα τον εαυτό σου.
Γι' αυτό αρχίζεις από εσένα. Συνδέεσαι με την ψυχή — η σύνδεση με την ψυχή γίνεται μέσω της καρδιάς — και της λες τις τέσσερις φράσεις που αγαπώ περισσότερο, από τη χαβανέζικη πρακτική ho'oponopono: «Λυπάμαι. Συγχώρεσέ με. Σε αγαπώ. Ευχαριστώ.» Στην αρχή θα σου φαίνεται παράξενο να τις λες στον εαυτό σου. Κάνε το όμως: κάθε φράση έχει τον σκοπό της — την αναγνώριση του πόνου, το ειλικρινές αίτημα συγχώρεσης, την άνευ όρων αγάπη που διαλύει τους συναισθηματικούς φραγμούς.
Και κάτι που είδα δουλεύοντας με ανθρώπους: συνδεόμαστε δονητικά με όσους έχουν τα ίδια τραύματα. Αν δεν δουλεύεις τον εαυτό σου, βλέπεις να παρελαύνει στη ζωή σου το ίδιο μάθημα με άλλο όνομα — πρώην σύντροφοι που έμοιαζαν μεταξύ τους, με τις παιδικές σου πληγές. Το ανεπεξέργαστο τραύμα σε παντρεύει μαζί του. Έγραψα ξεχωριστά για το πώς αποδεσμεύεσαι συναισθηματικά από έναν πρώην σύντροφο.
Η θέση του θύματος είναι ένα στάδιο, όχι μια διεύθυνση. Είναι φυσιολογικό να είσαι θυμωμένη ή θυμωμένος και να θέλεις εκδίκηση — σημασία έχει να μην περάσεις στην πράξη και, κυρίως, να μη φορτώσεις από πάνω την ντροπή («τι ανόητος ήμουν»). Δεν άξιζες τίποτε από αυτά: εσύ είσαι εκείνος που έμεινε εκεί, και ακριβώς αυτόν συγχωρείς τώρα.
Θέλω τον οδηγό «Πλήρεις συγχωρέσεις και μετάνοια» →
Η συγχώρεση των γονέων και της γενιάς
Εδώ δουλεύονται τα πιο δύσκολα και τα πιο πολύτιμα κεφάλαια. Επαναλαμβάνουμε τα πρώτα επτά χρόνια της ζωής σε όλη μας τη ζωή. Στην ίδια οικογένεια, κάθε παιδί παίρνει μαζί του διαφορετικό τραύμα — αλλά, ακόμη κι αν οι γονείς μάς ωθούν, εμείς επιλέγουμε τι παίρνουμε.
Πολλά προβλήματα προκύπτουν επειδή δεν δίνουμε στον εαυτό μας το δικαίωμα να ζήσει τη δική του ζωή. Από τυφλή αγάπη, θέλοντας να σώσουμε τους γονείς, παίρνουμε πάνω μας τον πόνο τους και ζούμε τη ζωή τους αντί για τη δική μας. Το κατάλαβα σε ένα παιδικό περιστατικό όπου με χτύπησαν άδικα: η ερώτησή μου δεν ήταν «γιατί με χτύπησε;», αλλά «γιατί δεν έφυγα;». Επειδή είχα επιλέξει να σώσω, να πάρω πάνω μου τον πόνο του άλλου. Έτσι κάνουμε όλοι.
Συγχώρεσε λοιπόν τους γονείς σου. Και συγχώρεσε τον εαυτό σου για όσα πήρες από εκείνους. Έπειτα δες τη γενιά: σε αυτήν κληρονομούνται και ενέργειες και κάρμα — οι άνθρωποι της οικογένειάς σου είναι εκείνοι με τους οποίους έχεις μαθήματα να ολοκληρώσεις. Και κάποια από όσα κουβαλάμε δεν τα έκανε κανείς: είναι το δικό μας κάρμα. Σε ανθρώπους με τους οποίους δούλεψα βρήκα όχι μάγια, αλλά βαριές πράξεις από προηγούμενες ζωές, που τώρα ζητούν συγχώρεση και μετάνοια. Για το κάρμα που καίγεται, λέω και τη φράση της βιολετί φλόγας: «ζητώ από τη βιολετί φλόγα να έρθει να καθαρίσει το κάρμα μου».
Και ένα σημάδι που πρέπει να γνωρίζεις: στις περιόδους απελευθέρωσης ενεργοποιούνται οι πληγές του ανήκειν, οι οικογενειακές πληγές. Αν αυτές τις μέρες κλαις πιο εύκολα, δεν έχει σπάσει κάτι μέσα σου. Είναι η δουλειά που έφτασε στο σπίτι, στη γενιά.
Η προσευχή συγχώρεσης: οι διατυπώσεις βήμα προς βήμα
Όσα λέω στη ζωντανή μετάδοση των συγχωρέσεων σου τα δίνω και εδώ. Στις συγχωρέσεις η προετοιμασία διαφέρει λίγο από τα λυσίματα: άναψε ένα λευκό κερί. Εγώ κάθομαι, όπως συνήθως, στο μαξιλάρι μου με αλάτι. Κλείσε τα μάτια, μίλησε δυνατά και, όπως στα λυσίματα, σπρώξε την ενέργεια: άφησε τον εαυτό σου να νιώσει πού βρίσκεται στο σώμα και βγάλε την.
1. Το κάλεσμα της μετάνοιας
Το πλαίσιο που επαναλαμβάνεται σε κάθε φράση:
«Ζητώ συγχώρεση για [τις αμαρτίες που έκανα], συνειδητά ή ασυνείδητα, με πρόθεση ή χωρίς, από αυτή τη ζωή και από όλες τις ζωές, τους χρόνους και τους χώρους και έξω από αυτούς.»
Και όσα δεν ξέρεις, τα αφήνεις στον Θεό: έχεις ελεύθερη βούληση στις σκέψεις σου, αλλά ζητάς συγχώρεση για όλα και αφήνεις Εκείνον να αποφασίσει ποια. Από τη ζωντανή μετάδοση, όπως τα λέω, αυτά είναι τα κεφάλαια — τα παίρνεις με τη σειρά, στον ρυθμό σου:
- «Ζητώ συγχώρεση για όλες τις σκέψεις, τα λόγια και τις πράξεις με τις οποίες πλήγωσα τον εαυτό μου ή τους άλλους.»
- «Ζητώ συγχώρεση για όλους τους φόβους, τις προσκολλήσεις και τους περιορισμούς που δημιούργησα ή συντήρησα.» (Ο φόβος είναι έλλειψη εμπιστοσύνης στον Θεό, και το εγώ τρέφεται από τον φόβο.)
- «Ζητώ συγχώρεση για όλες τις κακές επιρροές που αποδέχτηκα οικειοθελώς.»
- «Ζητώ συγχώρεση για όλα τα ψέματα που είπα.»
- «Ζητώ συγχώρεση για όλες τις κλοπές και τις άδικες αρπαγές.»
- «Ζητώ συγχώρεση για όλο τον φθόνο και τη ζήλια.»
- «Ζητώ συγχώρεση για όλη την απληστία και τη φιλαργυρία μου.» (Όποιος ζει στον φόβο και στην έλλειψη αρνείται τον Θεό.)
- «Ζητώ συγχώρεση για όλες τις χειραγωγήσεις και τις εξαρτήσεις μου, και για τις καταναλώσεις που δεν συμφωνούν με την ψυχή μου.»
- «Ζητώ συγχώρεση από όλα τα όντα στα οποία άσκησα οποιαδήποτε μορφή βίας, κακοποίησης, εκμετάλλευσης, χειραγώγησης, αδικίας ή έλλειψης αγάπης.»
- «Ζητώ συγχώρεση από όλους τους ανθρώπους που στέρησα από αγάπη, σεβασμό, αλήθεια, δικαιοσύνη, ελευθερία, ειρήνη ή αξιοπρέπεια.»
- «Ζητώ συγχώρεση για όλες τις απομακρύνσεις μου από τον Θεό.»
- «Ζητώ συγχώρεση για όλες τις εκδηλώσεις με τις οποίες έκρυψα ή έθαψα τα χαρίσματα που έλαβα από τον Θεό.» (Το χάρισμα που σου δόθηκε είναι δικό σου. Μην το θάβεις άλλο.)
- «Ζητώ συγχώρεση από όλα τα θύματά μου, σε όλους τους χρόνους, τις ζωές και τις διαστάσεις.»
2. Συγχωρώ τον εαυτό μου
Το σημαντικότερο σημείο της προσευχής: «Συγχωρώ τον εαυτό μου.» Δεν μπορείς να συγχωρέσεις τους άλλους μέχρι να συγχωρέσεις τον εαυτό σου. Εδώ λες το ho'oponopono σε εσένα — «λυπάμαι, συγχώρεσέ με, σε αγαπώ, ευχαριστώ» — μέχρι κάτι μέσα σου να μαλακώσει.
3. Δουλεύεις μέσα στο ενεργειακό σώμα
Δεν είναι μόνο φράση. Τράβηξε φως μέσα από το τσάκρα του στέμματος και βγάλε το μέσα από όλα τα τσάκρα και όλους τους πόρους του δέρματος, μαζί με τις παλιές ενέργειες. Αν νιώθεις πίεση ή βάρος στο κεφάλι, μίλησε απευθείας στον νου: «αγαπημένε νου, σε παρακαλώ απελευθέρωσε». Εξηγώ πιο αναλυτικά το σύστημα των τσάκρα στον οδηγό για τα μπλοκαρισμένα τσάκρα· στο τρίτο μάτι χρησιμοποιώ το αιθέριο έλαιο Musc.
4. Ο διαλογισμός συγχώρεσης: ψυχή, εσωτερικό παιδί, καρδιά, εσύ
Έπειτα κατεβάζεις τη συνείδηση στην καρδιά και περνάς από τις τέσσερις πλευρές σου, με τις ίδιες τέσσερις φράσεις: την ψυχή (ίσως είναι η πρώτη φορά που συνδέεσαι μαζί της), το εσωτερικό παιδί (αγκάλιασέ το· ίσως είναι η πρώτη φορά που του ζητάς συγχώρεση), την καρδιά (κουβάλησε όσα δεν μπορούσε να κουβαλήσει· το κλείσιμό της σε βοήθησε να επιβιώσεις — ευχαρίστησέ την) και, στο τέλος, εσένα ως σύνολο. Στο τέλος παίρνεις τα δώρα σου: αυτές οι πλευρές σου δεν υπέφεραν μάταια. Ο διαλογισμός τελειώνει στη χαρά, όχι στα δάκρυα — τα δάκρυα είναι μόνο στη διαδρομή.
Όλα τα κεφάλαια της συγχώρεσης, με εξηγήσεις και με τη σειρά που τα δουλεύω εγώ, θα τα βρεις στον οδηγό PDF για συγχωρέσεις και μετάνοια. Επέστρεφε σε αυτά πού και πού: η συγχώρεση δουλεύεται σε επίπεδα, και κάθε φορά είναι άλλο επίπεδο.
Συγχώρεση και λύσιμο: πώς συνδυάζονται
Το λύσιμο και η συγχώρεση δίνουν τα χέρια. Το λύσιμο επιστρέφει ό,τι δεν είναι δικό σου: μάγια, γοητείες, δεσίματα, ενέργειες τοποθετημένες από άλλους — έγραψα για τα σημάδια τους στο άρθρο για τι ονειρεύεσαι όταν σου έχουν κάνει μάγια. Η συγχώρεση αναλαμβάνει το δικό σου μερίδιο: όσα έκανες, όσα αποδέχτηκες οικειοθελώς. Αν μόνο επιστρέφεις και δεν συγχωρείς, το δικό σου μερίδιο παραμένει στο πεδίο και συνεχίζει να σε τραβά. Αν μόνο συγχωρείς και δεν λύνεσαι, η ενέργεια των άλλων εξακολουθεί να βρίσκει πού να προσκολληθεί.
Στις ζωντανές μεταδόσεις τα κάνω με αυτόν τον ρυθμό: πρώτα τα λυσίματα, που αφαιρούν όσα σου έγιναν, έπειτα οι συγχωρέσεις, που δουλεύουν το δικό σου μερίδιο. Και τα δύο ζητούν το ίδιο: να σπρώξεις την ενέργεια, να τη νιώσεις εκεί όπου βρίσκεται και να βγάλεις ό,τι δεν είναι πια δικό σου. Όσα χρησιμοποιώ για το μέρος του λυσίματος — αλάτι, έλαια, πρωτόκολλο εργασίας — θα τα βρεις στη συλλογή με λυσίματα.
Σημάδια ότι η συγχώρεση «μπήκε»
Πώς ξέρεις ότι δεν συγχώρεσες μόνο στα λόγια; Από το σώμα και τη ζωή:
- Ζεστασιά στο σώμα. Στις συγχωρέσεις, σε αντίθεση με τα λυσίματα, νιώθω τη ζεστασιά να εγκαθίσταται — σημάδι ότι ενεργοποιείται κάτι καλό. Τα δάκρυα, οι αναστεναγμοί (ο αναστεναγμός προέρχεται από την ψυχή), το χασμουρητό, το ρέψιμο: όλα καλά, όλα σημαίνουν απελευθέρωση. Η υπνηλία σημαίνει ότι υπάρχουν πολλά να καθαριστούν.
- Η ηρεμία. Μια ειρήνη απλώνεται πάνω σου. Ο νους ησυχάζει και ξαναβρίσκεις μια αίσθηση ασφάλειας: εγκαθίστασαι στο κέντρο σου.
- Γίνεσαι παρατηρητής. Η ιστορία που σε έκοβε στα δύο, όταν την ξαναζείς τώρα, πονά λιγότερο. Και ο άνθρωπος που συνεχίζει να σου φέρεται άσχημα δεν σε πυροδοτεί πια: αντιδράς όλο και λιγότερο, και αντί για θυμό μεγαλώνει μέσα σου η συμπόνια.
- Δεν λες πια ψέματα στον εαυτό σου. Αν λες «τέλος, συγχώρεσα» αλλά δεν έχεις επεξεργαστεί το τραύμα, το σώμα σου ξέρει. Η ψεύτικη συγχώρεση δεν κρατά. Εγώ δουλεύω τον εαυτό μου εδώ και χρόνια, ασταμάτητα, και ακόμη δεν έφτασα σε όλα τα κεφάλαια της συγχώρεσης — και αυτό είναι εντάξει.
Και αν δεν μπορείς μόνος ή μόνη να ανοίξεις την κύρια πληγή, ζήτησε έναν εξωτερικό καθρέφτη: θεραπεία, ψυχανάλυση, tapping — το tapping έβγαλε από μένα όσα δεν έβγαιναν με τα λόγια. Επένδυσε στον εαυτό σου: είναι η επένδυση με τη μεγαλύτερη απόδοση.
Δουλεύω τις προσευχές με τον πλήρη οδηγό →
Κάνε τις συγχωρήσεις μαζί μου, σε ζωντανή μετάδοση
Στάσου πάνω στο αλάτι, άναψε το λευκό κερί και πάτα play. Επανάλαβε τις φράσεις με δυνατή φωνή, στον ρυθμό σου, και άφησε το σώμα να δουλέψει.
Για τα στάδια της συγχώρεσης και τον χαβανέζικο διαλογισμό (ψυχή, εσωτερικό παιδί, καρδιά), παρακολούθησε και τη ζωντανή μετάδοση για τη συγχώρεση.
Συχνές ερωτήσεις για τη συγχώρεση
Πώς συγχωρώ τον εαυτό μου;
Αρχίζεις απλά: χέρι στο στήθος, σύνδεση με την καρδιά, και οι τέσσερις φράσεις που λες σε εσένα: «Λυπάμαι. Συγχώρεσέ με. Σε αγαπώ. Ευχαριστώ.» Έπειτα «Συγχωρώ τον εαυτό μου» — και μόνο μετά η προσευχή μετάνοιας για όσα έκανες στον εαυτό σου. Μην παραλείπεις την αναγνώριση του πόνου: πρώτα βλέπεις την πληγή, μετά τη συγχωρείς.
Ποια είναι η προσευχή συγχώρεσης;
Εκείνη που λέω στις ζωντανές μεταδόσεις: «Ζητώ συγχώρεση για όλες τις αμαρτίες που έκανα, συνειδητά ή ασυνείδητα, με πρόθεση ή χωρίς, από αυτή τη ζωή και από όλες τις ζωές, τους χρόνους και τους χώρους και έξω από αυτούς» — έπειτα, κεφάλαιο προς κεφάλαιο, για κάθε θέμα της παραπάνω λίστας. Και η προσευχή συγχώρεσης και το λύσιμο συμπληρώνονται: πρώτα επιστρέφεις όσα σου έγιναν, έπειτα αναλαμβάνεις και συγχωρείς το δικό σου μερίδιο.
Πόσο συχνά κάνω τις συγχωρέσεις;
Όσο συχνά νιώθεις. Κάθε φορά δουλεύεις σε άλλο επίπεδο — αλλάζεις ανάμεσα σε δύο γύρους. Εγώ επιστρέφω σε αυτές εδώ και χρόνια και ακόμη βρίσκω νέα κεφάλαια.
Πρέπει να συμφιλιωθώ με το πρόσωπο που συγχώρεσα;
Όχι. Η συμφιλίωση είναι προαιρετική. Τη συγχώρεση την προσφέρεις στον εαυτό σου· η συμφιλίωση απαιτεί δύο ανθρώπους που θέλουν και οι δύο. Με κάποιον που δεν αλλάζει δεν υπάρχει πια κάτι να διορθώσεις — ο ξαναζεσταμένος καφές δεν πίνεται ευχάριστα. Δίνεις μόνη ή μόνος το κλείσιμο: καταλαβαίνεις τι συνέβη, καταλαβαίνεις τον εαυτό σου και κλείνεις εσύ την πόρτα.
Γιατί δεν καταφέρνω να συγχωρέσω, παρότι θέλω;
Επειδή δεν έχεις επεξεργαστεί ακόμη όσα έγιναν. Η στρουθοκάμηλος που βάζει το κεφάλι στην άμμο δεν έλυσε τίποτα — απλώς δεν βλέπει πια. Πέρασε από τα στάδια: αναγνώρισε τον πόνο, νιώσε τα συναισθήματα, κλάψε αν χρειάζεται, μετά συγχώρεσε. Και αν η πληγή είναι βαθιά, πήγαινε σε θεραπευτή. Δεν είναι αδυναμία· είναι ανδρεία.
Η συγχώρεση σημαίνει να ξεχάσω ή να δικαιολογήσω;
Όχι. Δεν αρνείσαι, δεν δικαιολογείς, δεν παραβλέπεις. Συγχωρείς από τη θέση εκείνου που πήρε το μάθημα και το δώρο του. Το σημάδι ότι είναι αληθινή: δεν αντιδράς πια — παρατηρείς.
Συγχώρεσέ την, λύσε την και άφησε χώρο για χαρά — ο διαλογισμός συγχώρεσης, για μένα, τελειώνει πάντα στη χαρά. Αν διάβασες μέχρι εδώ, κάτι μέσα σου είναι ήδη έτοιμο. Σε φιλώ και σε περιμένω στην επόμενη ζωντανή μετάδοση.
