In de derde nacht na de geboorte worden in de kamer van de moeder op tafel brood, zout, wijn, een kaars en enkele hennepdraden neergelegd, terwijl de moeder met één oog dicht en één oog open slaapt. Het zijn de Ursitoare die «op de wind» komen om de levensdraad van het kindje te spinnen: wat zij bestemmen, zal gebeuren.
Wie zijn de drie Ursitoare
De eerste spint de levensdraad (hoe lang), de tweede meet (met welke beproevingen), de derde knipt (wanneer en hoe het eindigt). Sommige versies noemen hen «de Witte Ursitoare» of plaatsen hen onder Gods gezag; andere laten hen «wild», in bossen en op bruggen. Wat ze allemaal gemeen hebben: het lot wordt maar één keer gesponnen en kan alleen worden losgemaakt door de passende «betaling».
Het tafelritueel (urdia)
- de tafel staat naar het oosten gericht, met brood, zout, wijn, water en appels;
- de kamer blijft een tijdlang «gesloten»: ze blijft stil, zonder muziek en ruzie;
- de oude vrouw spreekt de welkomstformule: «Welkom, Ursitoare»;
- wat «aangeraakt» is, wordt in de ochtend als aalmoes gegeven of in stromend water gegooid;
- niemand «schept op» over de ontvangen gave: een geheimgehouden lotsbestemming werkt beter.
Welke gaven schenken ze (en wat vragen ze)
De goede gaven: gezondheid, geluk, een «barmhartige hand», schoonheid en een «echtgenoot van God». De «gevraagde» gave: de Ursitoare kunnen stilte eisen, respect voor de doden, en dat het kind «niet bij het hoofd wordt gepakt». Gezinnen die de tafel niet klaarmaken, riskeren volgens de traditie een «slechte» lotsbestemming: vandaar de nauwgezette zorg van grootmoeders.
Ursitoare, Moiren, Parcen: dezelfde aard
De Grieken hadden Moiren, de Romeinen Parcen, de Slaven Rodanite, en de Roemenen Ursitoare, van het werkwoord a ura, «wensen (een zegen)». De structuur is gelijk: drie vrouwen, één draad, één lot. Het christendom verdreef hen niet: het «doopte» hen in de geheiligde dagen na de geboorte en plaatste hen naast het gebed voor de moeder.
Veelgestelde vragen
Wordt het ritueel tegenwoordig nog uitgevoerd? Ja, discreet in veel gezinnen. De moeder maakt de tafel klaar, ook als ze zegt «alleen voor de vorm». Vormen houden de herinnering vast; het geheugen van een traditie is zelf een vorm van continuïteit.
Kan ik «veranderen» wat mij is toebedeeld? Volgens de traditie kan de lotsbestemming worden «verzacht» (met aalmoezen en het respecteren van feestdagen), maar niet teruggedraaid. Het christelijk geloof voegt toe: gebed verandert zelfs het lot — «alles is mogelijk voor wie gelooft».
