Waarom beland je er als vrouw in dat je een man onderhoudt? Waarom betaal jij, koop jij de cadeaus, houd jij het huishouden draaiende, draag jij alles op je rug? Ik heb er een hele live over gedaan, omdat het die week overal opdook, in bijna elk gesprek. En het antwoord ligt heel vaak niet bij de persoon tegenover je. Het ligt bij je moeder en je vader — in emotionele wonden die jij met je meedraagt. Vanuit die wonden ga je liefde kopen.
Ik zeg het meteen duidelijk: een van de kenmerken van een toxische relatie is dat de een voortdurend veel meer geeft en doet dan de ander. Het is niet de rol van de vrouw om het huishouden te onderhouden, en het is niet jouw rol om liefde te kopen met geld, cadeaus of eindeloos werk. En deze thema's horen niet alleen bij vrouwen — iedereen kan op dit punt terechtkomen.
Hieronder vertel ik je wat er in de opstellingen tijdens de live naar boven kwam en wat je concreet kunt doen om het evenwicht te herstellen.
Wat is een toxische relatie, bekeken vanuit het evenwicht tussen geven en ontvangen
Een gezonde relatie heeft een evenwicht tussen geven en ontvangen. We gaan niet elke dag afwegen wie meer heeft gedaan — maar als er op de lange termijn een groot onevenwicht is, klopt er iets niet.
En in dat evenwicht telt alles mee: zowel materiële als immateriële dingen. Geld, het huishouden, de zorg voor de kinderen, maar ook emotionele steun. Wie luistert er? Wie houdt alles bij elkaar als het moeilijk is? Ook dat heeft waarde.
Aan de andere kant zegt niemand dat je afhankelijk moet worden van de ander. Dat is een ander terrein, en nog toxischer. We hebben het over delen, niet over alle last op de ander leggen.
Tekenen dat je de „pinautomaat” van de ander bent
Uit wat de mensen die in de live kwamen me vertelden, zien de tekenen van zo'n toxische relatie er ongeveer zo uit:
- Je geeft meer cadeaus dan je krijgt en je betaalt meer — zelfs als je geen hoog inkomen hebt.
- Je werkt meer, brengt meer binnen, houdt het huis draaiende. En daarbovenop doe je ook nog al het huishoudelijke werk.
- De leuke klusjes doet hij, de zware doe jij.
- Je voelt een last op je rug, alsof je iemand op je schouders draagt. Je sjouwt het hele „gezinnetje” op je rug.
- Als jij niet aan de huur, de rekeningen en al het andere denkt, denkt niemand eraan.
- Je zet de ander onder druk om iets te doen, en die druk put jou ook uit.
- Je krijgt geen enkel dankjewel. En je bent gaan functioneren als een robot, uit gewoonte.
- Je bent uitgeput en prikkelbaar, en uiteindelijk ben jij nog de „slechte”, de vermoeide die nergens zin in heeft, terwijl de ander uitgerust is.
Je kent het gezegde: te goed is buurmans gek. Als je alles geeft, raakt de ander eraan gewend — en het is normaal dat dat comfortabel voor hem is.
Waarom het „kopen van liefde” toxische partners aantrekt
Tegen de eerste persoon in de live zei ik het rechtstreeks: als je liefde koopt, is dat niet oké. En dit is waarom.
Evenwichtige mensen voelen zich gekocht als je dat te veel doet, en ze trekken zich terug. Daarentegen wordt de kans veel groter dat je profiteurs, misbruikers en narcisten aantrekt — mensen voor wie het heel gemakkelijk is om onderhouden te worden. Als je dat profiel beter wilt begrijpen, heb ik uitgebreid geschreven over narcisme: tekenen en toxisch gedrag.
En er is nog iets: ook al ben je nu jong en heb je energie, op de lange termijn raak je leeg. Als we te veel geven, raken we leeg — van energie, van onszelf, helemaal.
Wat er in de opstellingen naar boven kwam: waar het onevenwicht vandaan komt
In de live heb ik voor ieder persoon een opstelling gedaan, met de vraag „waarom onderhoud ik de man?” of „waarom geef ik in relaties meer dan ik ontvang?”. Bijna elke keer leidde de wond naar de moeder — en soms naar de vader of de familielijn. Dit zijn de programma's die naar boven kwamen.
1. „Ik verdien het niet”
Bij de eerste persoon kwam de gedachte „ik verdien het niet” naar boven, samen met liefde van de moeder die ze onder voorwaarden kreeg. Als je gewend bent aan voorwaardelijke liefde, kun je onvoorwaardelijke liefde niet ontvangen, zelfs als die komt. Je moet iets teruggeven, betalen, om te herhalen wat je kent. Maar waarom zou je het niet verdienen? Jij verdient het. En de ander moet ook moeite doen, niet alleen jij.
2. „Ik moet doen. Ik weet niet hoe ik moet zijn.”
Bij een andere deelneemster kwam het programma „doen, doen, doen” naar boven. Haar moeder dekte de tafel, ruimde de tafel af, werkte de hele tijd in huis — plus haar baan, plus de kinderen. Wat we thuis hebben gezien, dat doen we. Het is een heel toxisch programma, dat velen van ons hebben en dat de huidige maatschappij van ons vraagt. Maar we hoeven het niet te accepteren, want we raken leeg.
3. Verlatingsangst
Bij een deelneemster kwam een duidelijk patroon naar boven: ze was bang om verlaten te worden en verkleinde dat risico door veel geld binnen te brengen. Uit angst plaatste ze zichzelf lager, en zij liep achter hem aan, niet hij achter haar. We doen veel dingen vanuit onze onbewuste angsten: de angst dat hij een andere vrouw vindt, de angst dat hij je bedriegt, de angst dat hij je verlaat. En dat heeft allemaal met eigenwaarde te maken. Als die op haarzelf gebaseerd was, zou ze weten dat het niet het einde van de wereld is als iemand haar bedriegt.
Ik wil de bevrijdingen voor verlatingsangst →
4. „De vrouw is minder dan de man” — een programma uit de familielijn
Bij een persoon kwamen programma's naar boven die op slavernij leken: de man beveelt, zij voert uit, ze voelt zich kleiner en met minder rechten. Het idee is niet dat de vrouw „dommer” zou zijn, maar dat ze minder gewicht heeft als ze spreekt. Het is een onbewust programma uit de familielijn, dat in het bloed stroomt, zelfs als je jezelf bewust anders hebt opgevoed. Thema's uit de familielijn worden bewerkt in opstellingen — individueel of in een groep. Als je voelt dat er bij jou iets speelt dat ouder is dan jijzelf, laat ik je ook de bevrijdingen voor familiekarma na.
5. De plicht
Bij iemand anders kwam het woord „plicht” naar boven: „dit is mijn plicht als vrouw”. Sommige vrouwen maken zich tot voetveeg omdat ze thuis zo gevormd zijn, meestal door hun moeder.
6. Controle
Bij een deelneemster kwam naar boven dat ze eraan gewend is om gecontroleerd te worden — ik voelde letterlijk teugels, zoals bij een paard voor een kar. De controle kwam van haar vader. En natuurlijk herhaalt een niet-geheelde wond zich: we trouwen met de wond en noemen het liefde, omdat het energieën zijn waaraan we gewend zijn. En controle heeft ook „voordelen” die we niet zien: ik hoef geen verantwoordelijkheid te nemen, ik wil niet gezien worden, ik wil niet onafhankelijk zijn, ik laat de ander liever beslissen.
7. „Ik ben het zat”
Een deelneemster barstte in tranen uit tijdens de opstelling: ze zag zichzelf huilend boven een pan soep staan, het meer dan zat, uitgeput, zonder ooit een dankjewel te krijgen. Daar was de eerste stap niet nog een analyse, maar rust.
Sociale druk: de vrouw die alles moet doen
Honderd jaar geleden was de vrouw huisvrouw, maar ze had niet ook nog een baan en verdiende niet meer dan de man. Er was, min of meer, een evenwicht. Vandaag zijn er gezinnen waarin de vrouw meer verdient, thuiskomt, al het werk doet, voor de kinderen zorgt, op alle fronten — en daarbovenop moet ze ook nog mooi, beschikbaar en fris zijn. Dat kan niet.
Het is een enorme druk op het vrouwelijke, die wij als vrouwen hebben toegelaten en soms zelfs hebben gevraagd, vanuit het voorbeeld van onze moeder. En vrouwen die dit doen, veroordelen vaak de vrouwen die tijd voor zichzelf nemen. Om vrouw te zijn heb je tijd nodig — om in de spiegel te kijken, om voor jezelf te zorgen. En het geld voor die tijd hoef jij niet alleen binnen te brengen.
In de live kwam ook de beperkende gedachte „mannen zijn lui” terug. Maar vraag je eerlijk af: is het luiheid, of komt het doordat we het toelaten, met „laat maar, ik doe het wel, laat maar, ik doe het wel”? Er zijn daar twee mensen, niet één. En als vrouwen dit niet meer zouden accepteren, zouden de dingen weer op hun plek vallen.
Zelfverraad: wanneer je de ander tot je God maakt
Als je te veel geeft en leegloopt, heeft dat een naam: zelfverraad. Niemand heeft het ons geleerd. Voor mij is de volgorde zo: eerst God, dan jij, je kinderen en pas dan je partner. Op het moment dat je de ander boven alles hebt gezet, heb je hem tot je god gemaakt — en het is slechts een kwestie van tijd voordat de boemerang terugkomt.
Ik wil de volledige bevrijdingen met mijn moeder →
Hoe kom je uit een toxische relatie van het type „ik geef, jij neemt”
Dit heb ik de mensen in de live verteld, stap voor stap:
- Stop. De volgende keer dat je zin hebt om zonder maat te geven, stop. Het is niet oké om voortdurend, de hele tijd meer te geven.
- Doe niet meer alles. Laat de ander ook dingen doen. Als de relatie niet toxisch is, past die zich uiteindelijk aan: „jij doet dit, ik doe dat”.
- Stel grenzen — vanuit jezelf. De ander gaat niet uit zichzelf zeggen: „kom, ik doe het wel”. En hoe meer je hem eraan gewend hebt, hoe moeilijker het wordt. Hoe je ze concreet stelt, heb ik beschreven in het artikel over gezonde grenzen en hoe je „nee” zegt zonder schuldgevoel.
- Respect dwing je af, je bedelt er niet om. Wie ruzie maakt en schreeuwt, bereikt niet veel. De regel is simpel: jij wilt iets, ik wil ook iets; jij geeft mij, ik geef jou.
- Delegeer. Sommige huishoudelijke taken kun je laten doen tegen betaling. Ik heb geen tijd om schoon te maken en ik ben een perfectionist, dus ik betaal iemand. Wie zei dat we ons kapot moeten werken?
- Leg het geld samen. Als de ander zich niet met de rekeningen bezighoudt, laat hem dan tenminste het geld inbrengen, en jij doet het beheer. Maar het geld moet van beide kanten komen.
- Vraag je af wat je ervoor terugkrijgt. Als een situatie waarin jij de ander onderhoudt heel lang duurt, is die niet vol te houden. Vraag je eerlijk af: wat geeft de ander jou voor wat jij geeft? Anders koop je liefde.
- Werk aan de wortel. Uiteindelijk leidt alles terug naar de oorspronkelijke driehoek: moeder, vader en het innerlijke kind. Wat je tussen je moeder en je vader hebt gezien, dat doe je. Daarvoor gebruik ik bevrijdingen en opstellingen op de relatie met je moeder of je vader — en individueel is genoeg, het hoeft niet per se in een groep. Je kunt ook werken aan de heling van het innerlijke kind.
- Rust uit. Als je aan het einde van je krachten bent, is de eerste stap rust, niet nog een inspanning.
- Heb de moed om te vertrekken als het nodig is. Daar is moed voor nodig — om het uit te spreken en de relatie te verlaten.
Een deelneemster vertelde ons hoe ze uit een huwelijk stapte waarin zij alles onderhield, en hoe ze daarna veel tijd nodig had om te helen. Ze werkte aan zichzelf, leerde van zichzelf te houden en zichzelf te respecteren, en in haar tweede huwelijk ziet alles er totaal anders uit. Haar boodschap aan andere vrouwen: als iemand zichzelf niet respecteert, zal hij jou ook niet respecteren.
Belangrijk: als er in je relatie fysiek geweld, bedreigingen of misbruik is, staat jouw veiligheid op de eerste plaats. Bel bij direct gevaar 112. Voor steun kun je gratis bellen naar de hulplijn voor slachtoffers van huiselijk geweld, 0800 500 333. Vraag hulp aan een psycholoog of psychotherapeut en, voor het juridische deel, aan een advocaat. Spiritueel werk kan je ondersteunen, maar vervangt geen bescherming en professionele hulp.
En als je moeilijk kunt inschatten of je gemanipuleerd wordt om steeds meer te geven, lees dan ook over manipulatietechnieken en hoe je ze herkent.
Waarom je het niet moet uitstellen
Ik heb gemerkt dat jongere mensen, tot een jaar of 30, veel gemakkelijker aan deze patronen werken. Velen komen heel bewust binnen, wetend dat ze uit toxische gezinnen komen. Het trauma is nog niet verstard. Hoe meer tijd er verstrijkt, hoe meer je op dezelfde „plaat” draait, en dat pad wordt steviger. Daarna is het moeilijker en doet het meer pijn.
Een kind is als verse klei: je kunt er een kruikje, een bord of een vaas van maken. Een kind dat met veel controle is opgegroeid, wordt een volwassene met angst voor risico's en kiest vaak een controlerende partner — omdat het dat kent. Om iets anders te worden, moet dat oorspronkelijke patroon uit elkaar gehaald worden. Dat doet pijn, maar het is de weg naar wie je werkelijk bent.
Ik heb een tijd geleden de balans opgemaakt en me eerlijk afgevraagd: hoeveel van de echte Cristina heb ik geleefd? Ik ben rond mijn 35e diepgaand met mezelf aan de slag gegaan en, als ik eerlijk ben, begon mijn leven voor mezelf pas toen. Wat daarvoor kwam, was een voorbereiding. Dus vraag jij je ook af: wiens leven leef jij? Als je het leven van anderen leeft, raak je leeg, en die extreme vermoeidheid komt niet uit het niets.
En denk aan je kinderen. Zou je willen dat ze lijden zoals jij? De enige manier waarop je kind het beter kan doen, is als jij een ander voorbeeld geeft dan dat van je moeder of je vader — niet uit verzet, maar constructief.
Ik wil een individuele sessie met Cristina →
Bekijk de live over toxische relaties
Als je de opstellingen en alle thema's die naar boven kwamen wilt zien, start dan de live hieronder:
Veelgestelde vragen over toxische relaties
Wat is een toxische relatie?
Een van de belangrijkste kenmerken van een toxische relatie is onevenwicht: de een geeft en doet veel meer dan de ander, voortdurend en op de lange termijn — geld, cadeaus, huishoudelijk werk, zorg voor de kinderen, emotionele steun. We wegen niet elke dag af, maar een groot en langdurig onevenwicht is niet normaal.
Wat zijn de tekenen dat ik in een relatie meer geef dan ik ontvang?
Je geeft meer cadeaus, betaalt meer, houdt het huis draaiende en doet ook het huishouden, en jij regelt de rekeningen en alles waar aan gedacht moet worden. Je voelt een last op je rug, krijgt geen dank en bent uitgeput, terwijl de ander uitgerust is.
Waarom trek ik partners aan die misbruik van me maken?
Als je liefde koopt, voelen evenwichtige mensen zich gekocht, terwijl mensen die profiteren zich er heel goed bij voelen. In de opstellingen kwamen als wortel naar boven: „ik verdien het niet”, voorwaardelijke liefde van de moeder, verlatingsangst, plicht of de gewoonte om gecontroleerd te worden.
Hoe kom ik uit een toxische relatie?
Begin bij jezelf: doe niet meer alles, stel grenzen, verdeel de taken en het geld, delegeer wat kan, vraag je af wat je ervoor terugkrijgt en werk aan de wortel — de relatie met je moeder, je vader en je innerlijke kind. Heb, als het nodig is, de moed om te vertrekken. Als er geweld of bedreigingen zijn, bel dan 112 of 0800 500 333 en vraag hulp aan een psycholoog en een advocaat.
Is het mijn schuld dat ik mijn partner ben gaan onderhouden?
Het gaat niet om schuld. Meestal is het geen bewuste keuze: we zijn zo gevormd, door het voorbeeld van thuis en door de familielijn. Maar het is jouw verantwoordelijkheid om het patroon te veranderen, want de ander gaat het niet uit zichzelf veranderen.
Kunnen ook mannen in deze situatie zitten?
Ja. Deze thema's horen niet alleen bij vrouwen. De live ging over vrouwen die mannen onderhouden en is geen oordeel over alle mannen, maar de programma's — „ik verdien het niet”, verlatingsangst, plicht — kan ieder van ons hebben, in meer of mindere mate.
Jij verdient het om te ontvangen, niet alleen om te geven. Kijk vandaag naar één ding dat je in de plaats van de ander doet, en doe het eens wat rustiger aan. Dikke knuffel, en ik zie je graag bij de volgende live.
