Omgaan met emoties: EFT, woede en hoe je je emoties alchemiseert

Niemand heeft ons geleerd om met onze emoties om te gaan. We leerden ze in te slikken: „Waarom huil je?”, „Laat maar, het gaat wel over”, „Stil!”. Als ik als klein meisje huilde, kreeg ik er nog een klap bij om stil te zijn. En zo zijn we volwassenen geworden die óf ontploffen, óf niets meer voelen.

Omgaan met emoties betekent niet dat je ze controleert of laat verdwijnen. Het betekent dat je ze herkent, ze door je heen laat gaan en hun energie gebruikt in plaats van dat ze je kapotmaken. Emotie is energie in beweging. Als je haar blokkeert, blijft ze in je lichaam.

Hieronder vertel ik je wat ik de afgelopen jaren over emoties heb geleerd: uit mijn eigen leven, uit de lives die ik over dit onderwerp heb gedaan en uit het werken met EFT (tapping), dat ik als cliënt heb gedaan, bij een vriendin die deze techniek beoefent. Ik ben geen psychotherapeut en ook geen EFT-beoefenaar. Ik vertel je uit mijn eigen ervaring.

Belangrijk: als je emoties je overweldigen, als je last hebt van angst, paniekaanvallen, depressieve gevoelens of gedachten dat je niet meer wilt leven, zoek dan hulp bij een psycholoog of psychotherapeut (of bij je huisarts, die je kan doorverwijzen). Ben je in gevaar, bel dan 112. Wat ik hier schrijf is steun op je weg, geen behandeling.

Waarom we niet weten hoe we met onze emoties moeten omgaan

We zijn gevormd om in dualiteit te leven: „goede” en „slechte” emoties. Woede, schaamte, angst en verdriet werden in de hoek gezet, omdat ze sociaal niet geaccepteerd zijn. Vooral bij mannen: „Je bent een man, je moet sterk zijn, je huilt niet.”

De waarheid is dat er geen positieve of negatieve emoties bestaan. Er zijn emoties. En in de zogenaamde negatieve emoties liggen veel geschenken. Ik had ooit een droom die me is bijgebleven: iedereen ging naar rechts, en mij werd gezegd naar links te gaan, waar een berg troep lag. „Zoek goed, want daar, onder de troep, ligt goud.” Ook Carl Jung zegt hetzelfde: veel van onze gaven liggen in de schaduw.

Wat er gebeurt als we niet naar onze emoties kijken:

• We onderdrukken ze. Mijn vriendin die EFT beoefent zegt dat een emotie die je herkent en accepteert niet lang in je lichaam blijft. Hoe meer we ervoor wegvluchten, hoe harder ze drukt, tot we in angst, depressie of een burn-out belanden.
• We bedekken ze met verslavingen. Non-stop werken, shoppen, eten, snoep, sigaretten, alcohol. Ik had 30 kilo overgewicht in de tijd dat ik een relatie had met een narcist. We eten om onze emoties te smoren.
• We storten ze uit over de verkeerde mensen. Je slikt je woede in tegenover je baas en reageert haar af op de kinderen of op de vriend van wie je weet dat hij je verdraagt.
• We zetten overal muren op. Het probleem is dat je je dan ook afsluit van de mooie emoties. Mooie emoties zijn subtiel; als je je helemaal afsluit, voel je ook die niet meer.

Non-stop werken is ook een emotie

Tussen 2010 en 2021 heb ik me begraven in werk. En de maatschappij duwt je daar ook naartoe: bouw een huis, verdien geld, koop een auto, laat de emoties maar voor later. Toen ik terugkeek, zag ik wat er onder het werk lag: een gebrek aan liefde. Ik offerde mezelf op om te laten zien „kijk hoe goed ik ben, ik verdien jouw liefde”, eerst tegenover mijn ouders, daarna tegenover mijn partner.

Deze mechanismen zijn heel onbewust. Als je non-stop werkt, weet dan dat het niet normaal is, hoeveel mensen je er ook voor applaudisseren. Ik heb hier uitgebreider over geschreven in het artikel over zelfsabotage en hoe je jezelf ervan bevrijdt.

Wat het betekent om je emoties te kennen

De sleutel tot omgaan met emoties is jezelf kennen: je emoties en je reacties kennen. Als iemand je pijn doet en je niet weet wat je met de emotie moet, ga je mee in het spel. Je maakt ruzie, je vecht, je put jezelf uit. Voor mij zijn emoties de essentie van het leven. Als je je ervan loskoppelt, koppel je je los van het leven.

De emotiekaart op de koelkast

Een paar jaar geleden, toen ik aan deze weg begon, kwam ik een „emotiepiramide” tegen, een ladder waarop emoties van onder naar boven zijn gerangschikt: schaamte, schuld, apathie, verdriet, angst, verlangen, woede… en helemaal bovenaan acceptatie, liefde, vreugde, vrede. Ik hing hem op de koelkast en keek er af en toe naar.

Ik zie het niet als een wet. Voor mij was het een spiegel. Het liet me zien dat ik niet kan zeggen „ik wil liefde en vrede” zolang ik dag in dag uit in schaamte en schuld zit. Eerst moet je ruimte maken. Schaamte bijvoorbeeld moet worden geaccepteerd, ontvangen en verwerkt om haar te kunnen loslaten. Als ik haar vandaag zie, herken ik haar en omarm ik haar. Ik blijf er niet meer in hangen.

De passende reactie en de buitenproportionele reactie

Als er iets gebeurt, kun je twee soorten reacties hebben. Een passende reactie, dat wil zeggen een antwoord dat past bij de situatie voor je. Of een buitenproportionele reactie, wanneer je overreageert.

Als je buitenproportioneel reageert, doet er meestal iets pijn van toen je klein was. Als volwassenen spelen we de eerste zeven jaar van thuis opnieuw af. En het is niet de gebeurtenis zelf die het trauma vormt, maar de intensiteit van de emotie die je toen hebt beleefd. Je hoeft niet geslagen te zijn om iets mee te dragen; soms waren twee woorden van een ouder al genoeg.

Ik heb dit aan den lijve ondervonden: mijn eerste dochtertje huilde veel, en haar huilen maakte me gek. Pas toen ik zag dat niemand naar me omkeek als ik als klein meisje huilde, begreep ik waar het vandaan kwam.

Woede: de emotie met de meeste energie

Ik heb een hele live alleen over woede gedaan, omdat het de emotie is die we het vaakst afwijzen. Woede is een natuurlijke reactie op een situatie die je als bedreigend ervaart. Het oudste deel van de hersenen, het deel dat ons in leven houdt, wordt geactiveerd en we reageren alsof we tegenover een wild dier staan, ook al is dat vandaag niet meer het gevaar. Achter woede zit meestal angst.

Een paar dingen die ik heb gezien:

• Woede betekent geen geweld. In haar hoge vorm is ze een kracht: de kracht om te doen, om beslissingen te nemen waarvoor je tot dan toe de moed niet had.
• Woede kan zich tegen jou keren. Als je haar er niet uit laat, keer je haar naar jezelf, en dan ga je jezelf haten. Zo beland je in depressieve gevoelens.
• Het telt hoe lang je erin blijft. Woede die je lang vasthoudt „bederft” in je en wordt destructief. Ze maakt je ongeduldig met iedereen en met jezelf.
• Woede is een signaal. Als we iets niet kunnen „verteren”, worden we boos. Let op het signaal: waarom ben je boos? Het stapelt zich op: van vandaag, van gisteren en van vijf jaar geleden.

Hoe ik woede alchemiseer

Om eerlijk te zijn heb ik mijn geld met woede verdiend. „Wacht maar, ik zal het je bewijzen”, en de woede motiveerde me. Daarom zeg ik dat woede goed is, maar het telt hoe lang je erin blijft en wat je ermee doet.

Alchemiseren betekent dat je de emotie opmerkt en haar energie omzet in iets nuttigs, in plaats van haar over anderen uit te storten:

• Creëer iets. Mij heeft eerst kunst geholpen. Als ik boos ben, ga ik schilderen, en schilderen brengt me terug in een flow.
• Stop de energie in een project. „Ik ben boos, maar in plaats van te reageren gebruik ik deze energie om iets op te bouwen.”
• Adem en laat los. Met ademhaling en technieken voor emotionele bevrijding, zoals EFT, kun je woede ontladen zonder iemand te kwetsen.
• Gebruik haar om uit een blokkade te komen. Ik heb periodes gehad waarin ik vastzat en er niet uit kwam, tot ik boos werd. Toen hielp het me.

Een heel serieuze waarschuwing: als je wilt weggaan bij een toxisch persoon, vooral een controlerende partner, bereid je vertrek voor. Het moment waarop je weggaat kan gevaarlijke woede uitlokken. Praat met mensen die je vertrouwt, vraag om hulp, en als je in gevaar bent, bel 112. Ik heb over deze patronen geschreven in het artikel over narcisme en toxisch gedrag.

Wat EFT (tapping) is en hoe ik het als cliënt heb beleefd

EFT (Emotional Freedom Techniques, „technieken voor emotionele bevrijding”) is een techniek waarbij je met je vingertoppen zachtjes op bepaalde punten van je lichaam tikt, geïnspireerd op de punten uit de traditionele Chinese geneeskunde, terwijl je je concentreert op de emotie die je voelt en zinnen uitspreekt over je situatie. Het wordt ook tapping genoemd. Als grapje noem ik het „de specht”.

Ik heb door de jaren heen heel veel methodes geprobeerd: meditaties, psychoanalyse, opstellingen, alleen aan mezelf werken. Ik raad alleen aan wat ik zelf heb geprobeerd en wat mij heeft geholpen. Ik werk al een tijdje met EFT, als cliënt, bij een vriendin die deze techniek beoefent. Dit is wat ik heb gemerkt:

• Het „kwartje viel” veel sneller. Ik hou van psychoanalyse, ik vind het fijn om „in mijn hoofd te graven”. Maar met je bewuste verstand kom je niet overal bij. Veel wonden zijn er al van voordat we konden praten. Door tegelijk te praten en te tappen kwamen de inzichten sneller.
• Ik voelde het in mijn lichaam. Toen ik werkte aan een gebeurtenis uit mijn kindertijd, rond mijn 10e, toen ik veel te zware lasten voor een kind moest dragen en werd uitgescholden voor „lui”, voelde ik iets loskomen aan de linkerkant van mijn hoofd, als een zwarte wolk. Een andere keer voelde ik een pees activeren tot in mijn hand. Bij yoga lukte het me na een tijdje om met mijn vingers de vloer te raken, wat me eerder niet lukte. Dit zijn mijn ervaringen, geen beloftes.
• Ik blijf geaard. Na een goede meditatie ben ik „high” en vind ik het moeilijk om in het dagelijks leven te functioneren, dus meditaties doe ik 's avonds. Na EFT voel ik me goed en tegelijk geaard, en kan ik meteen aan het werk. Mijn vriendin zegt dat EFT je niet „zen” maakt, maar je tolerantie geeft voor wat je elke dag meemaakt.
• Je hoeft niet alles te vertellen. Wat ik het fijnst vind: je hoeft niet te zeggen wat je hebt meegemaakt. Het kan iets zijn waarvan je niet wilt dat iemand het weet. Er wordt gewerkt met de emotie die je bij de situatie voelt.
• Ook de „goede” emoties tellen. Tijdens het werken kwam ik mooie momenten tegen, bijvoorbeeld de geboorte van een van mijn dochters. Alles was goed gegaan, maar de emotie was zo intens geweest en ik had niemand gehad om haar mee te verwerken, dat ze in me was blijven zitten.

Het volle glas

Mijn vriendin heeft een beeld dat ik altijd gebruik. Stel je een glas voor dat tot de rand gevuld is met alles wat je in jaren hebt opgestapeld. Elk woord, elke onaangename gebeurtenis laat het overlopen: je voelt dat je geen lucht meer krijgt, dat de wereld vergaat.

Met EFT loopt het glas beetje bij beetje leeg. Niet helemaal, want we hebben veel verzameld. Maar als er weer een onaangename situatie komt, loopt het niet meer over. Je hebt tolerantie, je ziet het vanuit een ander perspectief. Het probleem bestaat nog, maar je zit niet meer in het drama. Je pakt het helder en gericht aan. En velen zeggen na een tijdje, terugkijkend: „Wat was daar nou zo erg aan?” Het was groot omdat het glas vol was.

De tappingpunten in het kort

Zodat je weet waar het over gaat, dit zijn de punten die ik in de sessies heb gebruikt. Het tikken is zacht, het hoeft geen pijn te doen:

1. Het „karatepunt”, aan de zijkant van de hand (hier begin je meestal)
2. De kruin van het hoofd
3. Het begin van de wenkbrauw, naast de neus
4. De buitenste ooghoek
5. Onder het oog, op het bot
6. Tussen neus en bovenlip
7. Op de kin, onder de onderlip
8. Onder het sleutelbeen
9. Op de zijkant, onder de arm, ter hoogte van de borst
10. Op de vingers

Terwijl je de punten aantikt, spreek je zinnen uit die specifiek zijn voor jouw situatie. Ik tap soms ook alleen, bijvoorbeeld voor een belangrijke beslissing die ik niet vanuit angst of stress wil nemen. Maar voor diep werk heb je iemand van buitenaf nodig, een spiegel, die je begeleidt. En als je zware trauma's draagt, blijft werken met een psychotherapeut de basis.

Ik wil een EFT-sessie →

EFT op kantoor, in de auto, thuis

Iets praktisch dat mijn vriendin zegt tegen haar cliënten die zich afvragen „waar moet ik dit op kantoor doen, mijn collega's zien me toch?”: je gaat vijf minuten naar het toilet, je tapt en je komt terug. Velen vertellen haar daarna dat ze met een andere energie terugkomen en dat zelfs hun collega's ineens minder moeilijk te verdragen lijken.

Voor kinderen, die nog niet weten hoe ze in woorden moeten zeggen wat ze voelen, zou ik voor zachte dingen kiezen: een massage met olie, een warm bad, rustgevende muziek, tekenen en schilderen. Kunst laat hen zich uiten.

Oefening: de ontmoeting met de woede uit je kindertijd

Dit is de oefening die ik in de live over woede heb gedaan. Doe haar op een rustige plek, in je eigen tempo.

1. Sluit je ogen en leg je hand op je hart. Adem een paar keer.
2. Laat een gebeurtenis opkomen uit je kindertijd waarin je boos was. De eerste die komt. Als er geen beeld komt, maar alleen een gevoel, druk dan zachtjes op de kruin van je hoofd en laat de gebeurtenis zich tonen.
3. Laat jezelf voelen. Je bent alleen een waarnemer van dat moment. Analyseer niet, voel alleen.
4. Stap erin als de volwassene die je nu bent. Als het gaat om onrecht of misbruik, neem dan het kind dat je was bij de hand, haal het daar weg en neem het in je armen. Zeg het dat jij er nu voor het kind bent.
5. Kom langzaam terug in het heden en schrijf op wat je hebt gevoeld.

Bij mij kwam er in het begin niets, alleen een energie. Ik raakte zachtjes mijn hoofd aan en toen kwam er een herinnering van rond mijn 10e, met een gewelddadige ruzie tussen mijn ouders. Wat daar gebeurde was niet van mij, maar de woede was in me blijven zitten.

Als de oefening iets te zwaars naar boven brengt, stop dan. Je hoeft niet alleen door pijnlijke herinneringen heen te gaan; daarvoor is een psychotherapeut de juiste persoon.

Werken met het innerlijke kind is een van de krachtigste wegen die ik ken. Ik heb er uitgebreid over geschreven in het artikel heling van het innerlijke kind, met oefeningen en bevrijdingen.

Ik wil de bevrijdingen voor het innerlijke kind →

Empaten beleven alles op maximale intensiteit

Als je een empathisch persoon bent, vang je de werkelijkheid op via emoties. Je voelt alles met een enorme intensiteit. Veel kunstenaars en creatieve mensen zijn zo. Voor jou is werken met emoties volgens mij niet optioneel, het is je taal. Je kunt jezelf alles rationeel uitleggen; als de emotie niet wordt losgelaten, blijft ze daar.

Twee regels die ik altijd tegen empaten zeg:

• De emoties van anderen zijn niet van jou. Het is een geschenk om te voelen wat anderen voelen, maar neem ze niet op je.
• Jij bent de prioriteit. Je kunt niet goeds geven als het met jou niet goed gaat. Geef uit overvloed, niet uit leegte.

Hierover heb ik geschreven in de gids over empathie en empaten: wat je eigenlijk voelt en hoe je jezelf beschermt. En als je bent opgegroeid met een moeder die emotioneel niet aanwezig was, raad ik je ook het artikel aan over de narcistische moeder, signalen en heling.

De beperkende overtuigingen achter emoties

Veel emoties komen voort uit een overtuiging die op een intens moment is ontstaan: „Mensen zijn slecht.” „Geld verdienen is moeilijk.” „Ik verdien het om te lijden.” „Het leven is zwaar.” „God straft me.” Een kind dat zijn ouders gewelddadig ruzie ziet maken, kan concluderen „mijn leven is in gevaar”. Die overtuiging blijft in het onderbewuste en zorgt ervoor dat je dezelfde situaties aantrekt.

Overtuigingen hebben een zaadje, een moment waarop ze zijn ontstaan. Daar moet je naartoe en daar moet je werken. Mijn vriendin gebruikt EFT precies hiervoor, en in mijn ervaring werkte het heel goed op beperkende overtuigingen en onvervulde behoeften. Ken je de zin „ik heb het gedaan en ik weet niet waarom”? Vaak zit daarachter een oude, onvervulde behoefte.

De drempel: als je bang bent voor je eigen geluk

Iets wat weinigen zeggen: soms schrik je niet van het slechte, maar van het goede. Als je aan jezelf werkt, begint het leven zich opnieuw te ordenen, en je verstand schrikt en wil je terugtrekken naar je comfortzone. Dan begin je sessies af te zeggen, uit te stellen, „een pauze te nemen”.

Daar ligt de drempel. Als je eroverheen stapt en niet terugdeinst, maak je daar de sprong. Ook ik zegde in het begin sessies af. En aan jezelf werken houdt nooit op: ook ik blijf aan mezelf werken, want anders kan ik niet groeien.

Een beeld dat ik mooi vind: ons leven is als een tuin. Je kunt een tuin niet verzorgen met alleen een schaar. Je hebt meerdere gereedschappen nodig: EFT, opstellingen, meditatie, kunst, psychotherapie, werken met het innerlijke kind. Elk heeft zijn moment, en niet alles is voor iedereen. Kies wat je voelt dat je roept.

Ik wil een individuele sessie met Cristina →

Bekijk de live over emoties en EFT

Over woede en de oefening hierboven vind je de live waarin we onze emoties alchemiseren en leren kennen, en over de emoties die uit de kindertijd zijn achtergebleven de live over emoties en bevrijdingen.

Veelgestelde vragen over omgaan met emoties en EFT

Wat betekent omgaan met emoties?

Je emoties herkennen, ze door je heen laten gaan en kiezen wat je met hun energie doet. Het betekent niet dat je ze controleert, verbergt of niets meer voelt. Een emotie die herkend en geaccepteerd wordt, gaat voorbij; een onderdrukte emotie stapelt zich op in je lichaam.

Hoe beheers je je emoties als je boos bent?

Probeer de woede niet in te slikken. Neem haar waar: waar je haar in je lichaam voelt, waarom ze is ontstaan, hoe lang ze er al is. Adem, stap een paar minuten uit de situatie en stop de energie daarna in een nuttige actie: een wandeling, tekenen, een project. Als je vaak buitenproportioneel reageert, zoek dan de oudere wond erachter.

Wat is de EFT-techniek?

EFT (Emotional Freedom Techniques), ook wel tapping genoemd, is een techniek waarbij je zachtjes op bepaalde punten van je hoofd, gezicht, borst en handen tikt terwijl je je concentreert op een emotie of situatie en er zinnen over uitspreekt. Ik heb met EFT gewerkt als cliënt, bij een beoefenaar. Het vervangt geen psychotherapie of medische behandeling.

Kan ik EFT alleen doen?

Voor gevoelens van het moment wel. Ik tap zelf ook soms alleen. Voor diep werk aan trauma's, oude overtuigingen of zware gebeurtenissen is het goed om iemand van buitenaf te hebben die je begeleidt. Als je last hebt van angst of depressie, ga dan naar een psycholoog of psychotherapeut.

Bestaan er negatieve emoties?

Wat mij betreft niet. Woede, schaamte, angst en verdriet worden als „negatief” gezien omdat ze sociaal niet geaccepteerd zijn, maar elk heeft een boodschap en een geschenk. Het probleem is niet de emotie, maar hoe lang je erin blijft en wat je ermee doet.

Wat doe ik als mijn emoties me overweldigen?

Als je voelt dat je het niet meer aankunt, als je paniekaanvallen, depressieve gevoelens of gedachten hebt dat je niet meer wilt leven, praat dan met een psycholoog of psychotherapeut of met je huisarts. Bij gevaar bel je 112. Spiritueel werk gaat samen met deze hulp, niet in plaats ervan.

Je emoties zijn niet je vijanden. Ze zijn jouw energie. Wees zacht voor jezelf onderweg. Een dikke knuffel.